ગઈકાલે લયસ્તરો પર પ્રથમવાર પ્રકાશિત થયેલી હિન્દી રદીફવાળી આ ગુજરાતી ગઝલની પ્રેરણા ગયા અઠવાડિયે મૂકેલી तेरे जाने के बाद ગઝલમાંથી જ મળી છે.  મારી આ ‘ગઝલ-બેલડી’ ને ખૂબ જ ઉત્સાહથી સૌ પ્રથમવાર લયસ્તરો પર પ્રકાશિત કરવા બદલ લયસ્તરોનાં સંપાદકોનો ખૂબ ખૂબ આભાર…!

(સ્વપ્ન ટોળે વળે…         11 મે 2008)

*

ટહુકો થૈ ગ્યા
હરેક શ્વાસ, तेरे
आने के बाद !

*

આખું નભ પગ તળે तेरे आने के बाद,
ને બધું ઝળહળે तेरे आने के बाद.

સાવ ઉજ્જડ હતું એ બધું મઘમઘે,
પાનખર પણ ફળે तेरे आने के बाद.

કાળી ભમ્મર હતી રાત એ ઝગમગે,
સ્વપ્ન ટોળે વળે तेरे आने के बाद.

આંખમાં ઊમટે સાત રંગો સતત
અશ્રુઓ ઝળહળે तेरे आने के बाद.

શબ્દ કે અર્થ કૈં પૂરતું ના પડે,
કાવ્યમાં શું ઢળે, तेरे आने के बाद ?!

તું અહીં, તું તહીં, તું તહીં, તું અહીં,
ક્યાંય ‘હું’ ના મળે तेरे आने के बाद.

ઉર મહીં ‘ઊર્મિ’ તું, મારો પર્યાય તું,
તું બધે ખળભળે तेरे आने के बाद.

- ઊર્મિ (૭ મે ૨૦૦૯)

છંદવિધાન: ગાલગા ગાલગા ગાલગા ગાલગા

ગઈકાલે લયસ્તરો પર પ્રથમવાર પ્રકાશિત થયેલી હિન્દી રદીફવાળી આ ગુજરાતી ગઝલ લખવાની પ્રેરણા જનાબ ઝફર ઈકબાલની ગુજરાતી રદીફવાળી ઉર્દૂ ગઝલ ઉપરથી મળી છે.  આશા છે કે આપ સૌને આ પ્રયોગ ગમશે.

(લીલોતરીની સૂકી સૂકી વિદાય…     7 નવેમ્બર 2008)

*

બંસીથી સૂર
 થઈ ગ્યો દૂર, तेरे
जाने के बाद !

*

આભ ઝરમર ઝરે तेरे जाने के बाद,
રોજ પીંછાં ખરે तेरे जाने के बाद.

સ્તબ્ધ સૃષ્ટિ સકળ ને અકળ સ્તબ્ધતા,
ના હવા મર્મરે तेरे जाने के बाद.

મેં મને ખોળી પણ ક્યાંયે હું ના મળી,
શૂન્યતા થરથરે तेरे जाने के बाद.

તારું ચાલ્યા જવું- એક પ્રસવયાતના,
કાવ્ય કૈં અવતરે तेरे जाने के बाद.

તું નથી, તું નથી, તું નથી, તું નથી,
તું બધે તરવરે तेरे जाने के बाद.

‘ઊર્મિ’ કેવી તરંગી હતી પણ હવે-
ના જીવે, ના મરે तेरे जाने के बाद.

- ઊર્મિ (૬ મે ૨૦૦૯)

છંદવિધાન: ગાલગા ગાલગા ગાલગા ગાલગા

(ફુલ કહે ભમરાને, ભમરો વાત વહે ગુંજનમાં…           એપ્રિલ 19, 2009)

*

વિરહાગ્નિમાં
તપીને પ્રીત બની
સ્મરણ-મૂર્તિ!

*

તારા હૃદયમાં ઊઠતી કોઈ કસક હશે,
મારા યે દિલમાં સાચવી મેં એ સરસ હશે.

ફૂટ્યું નથી અમસ્તુ આ ઝરણું ગઝલ તણું,
કાગળ હૃદય ને લાગણી થઈ ગઈ કલમ હશે. 

તારા ગયા પછી પણ મહેંકી રહ્યું છે મન,
વાતાવરણમાં તારી રહી ગઈ અસર હશે.

એવું વિચારી જઈ રહી છું હું અજાણ્યે પથ,
રસ્તામાં જે પડ્યા છે એ તારા કદમ હશે. 

તું કર નહીં અનાદર નખરાળી પ્રીતનો,
ફરિયાદી હોઠમાં રહી ચાહત પરમ હશે.

મારો નથી, છતાંયે મને કેટલી મમત !
‘તું મારો છે’- નો પાળ્યો મેં કોઈ ભરમ હશે…

તારા નયન સખા, હવે બહેકી રહ્યા છે કેમ?
બુદ્ધિને લાગણીતણી લાગી લગન હશે ?  

તૂટે હજારવાર તો યે શિકવા ના કરે,
ઉર-ઊર્મિનો રહ્યો ભલા કેવો ધરમ હશે ?!

-’ઊર્મિ’

છંદવિધાનઃ ગાગાલગા લગાલલ ગાગાલગા લગા
(રાગઃ જ્યારે પ્રણયની જગમાં શરૂઆત થઈ હશે….)

 *

તારું સ્પર્શન…
સૂક્કાસટ રણમાં
આર્દ્ર ટહુકો !

*

એકધારી હોય ના કોઈ ભાવના,
તું સદા ભરતીની આશા રાખ મા.

મારા હોવાનું સખા, કારણ છે તું !
તારા હોવાની છું હું સંભાવના.

પાનખર તો છે વસંતી ખાતરી,
-ને ફરીથી મ્હોરવાની કામના.

હા, ઘણા સ્વપ્નો ફળ્યાં છે આંખને,
તું નથી એમાં તો એ શું કામનાં?!

એમ નહીં તાગી શકે એનું ઊંડાણ,
‘ઊર્મિ’ને બુદ્ધિ વડે તું માપ ના !

-’ઊર્મિ’ (માર્ચ ૨૦૦૯)

છંદવિધાન: ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગા

(માહતાઈ મેરુની કે ખીણની ?…     Lake George, NY…     22 ઑગષ્ટ 2005)

*

આભ ધરાનાં
ક્ષિતિજે સરવાળા-
એ કોણે કર્યા?

શબ્દને બોલ, નખરાળા કોણે કર્યા?
અર્થને આમ અણિયાળા કોણે કર્યા?

મેરુની માહતાઈ તો છે ખીણથી,
મોભનાં આમ સરવાળા કોણે કર્યા?

જોખમાશે આ સત્તા બધી ચંદ્રની,
ભર અમાસે આ અજવાળા કોણે કર્યા?

તેં રચી સૃષ્ટિ કેવી આ સોહામણી!
તો પછી આંખે પરવાળા કોણે કર્યા?

પંચતત્ત્વોથી નશ્વર તેં કાયા ઘડી,
પણ મંહી નેહનાં માળા કોણે કર્યા?

આપણો તો હતો મૂળ એક જ ધરમ,
પંથનાં તો આ ઘટમાળા કોણે કર્યા?

જેને મોઘમ ગણી સાચવ્યા મેં હતા,
એજ સ્મરણોને પગપાળા કોણે કર્યા?

હું અને તું કદી પણ જુદા ક્યાં હતા?!
સાહ્યબા, બોલ…વચગાળા કોણે કર્યા?

-’ઊર્મિ’

છંદવિધાન: ગાલગા ગાલગા ગાલગા ગાલગા

Happy Valentines Day to all Dear ones…!

(સાથની અનંત સફર…      18 ઑક્ટોબર 2008)

*

શબ્દોની વચ્ચે
છોડેલી ખાલી જગ્યા…
વાંચી શકીશ?

*

આટલું જાણ્યું સખા ! એ પ્રીત પણ પ્યારી નથી,
સંગ એની એક-બે જો વેદના પાળી નથી.

જો પ્રણયની રાહ તેં આંસુથી શણગારી નથી,
છો સફરમાં હોય તું, પણ એ સફર તારી નથી.

વાંસળીની જેમ વાગી ના શકે તો જાણજે,
છે હજી પણ કૈંક અંદર… સાવ તું ખાલી નથી !

વ્હાલનાં વરસાદમાં પણ સાવ કોરો રહી જશે,
તું નહીં પલળે કદી, જો છતને ઓગાળી નથી.

પ્રેમને ઈશ્વર સમજ ને ભાગ્ય કર તું વ્હાલકુ,
ફર્ક શો છે હાથની રેખા જો હૂંફાળી નથી?!

હોમતી રહે છે મને કાયમ વિરહની અગ્નિમાં,
તોયે તારી યાદને મેં તો કદી ટાળી નથી.

પ્રીત, ઊર્મિ, બેબસી ને દર્દથી સજતી રહી,
જિંદગીને મેં સખા ! કંઈ ખાસ કંડારી નથી.

-’ઊર્મિ’ (સપ્ટેમ્બર 26, 2008)

છંદવિધાન: ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગા

(તારા પગલાં…   11  મે 2008)

તારે નામ કરું છું:
હું મને
સમગ્રતયા.
મારી અંદર
એકવાર આવીને
કદી ન ગયેલી
તારાપણાની
એક વસંત સિવાય…

-’ઊર્મિ’

સૌ મિત્રોને નવા વર્ષની મબલખ શુભકામનાઓ !  આટલા લાં…બા રદીફની ગઝલ લખવાનો મારો આ પ્રથમ પ્રયાસ છે.  આ સાથે જ નવા વર્ષનાં આરંભમાં આ ગઝલનું પઠન મારા અવાજમાં સંભળાવવાનો થોડો ત્રાસ તમને આપુ છું.  આશા છે કે એ સહન કરવાનું તમને ગમશે. 

(સંધ્યાની અંતિમ ક્ષણની છબી ?!     31 મે 2007)

*

તું જીવનની
અંતિમ ક્ષણ બની…
આવશે સખા ?

*

*

કૈં હૃદયમાં રણઝણે તો બેધડક તું મારી પાસે આવજે,
ને કદી જો દિલ રડે તો બેધડક તું મારી પાસે આવજે.

હું તને બોલાવું ને તું આવે, એવા આગમનમાં શું મજા ?!
થાય જો ઈચ્છા તને તો બેધડક તું મારી પાસે આવજે.

તું મને સમજે કે ના સમજે- એ વાતો પણ બધી ભૂલી જઈશ,
કોઈ ના સમજે તને તો બેધડક તું મારી પાસે આવજે.

પ્રેમમાં જો કરગરું હું તો પ્રણયનો માર્ગ આ લાજે સખા,
માન એનું સાચવે તો બેધડક તું મારી પાસે આવજે.

જો ભરોસો હોય ના મુજ પ્રેમ પર તો આવતો હરગીઝ નહીં,
પણ કદી શ્રદ્ધા ઝરે તો બેધડક તું મારી પાસે આવજે.

આમ છો લાગે સભર તારું નગર વ્હાલમ, ન મળશે વાંસળી…
આંગળી જો સળવળે તો બેધડક તું મારી પાસે આવજે.

-’ઊર્મિ’

છંદવિધાન: ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગા

લગભગ 2 વર્ષ પહેલાં જ્યારે મને હજી છંદ નો ‘છ’ ઘૂંટતા પણ આવડતો ન્હોતો, ત્યારે મેં એક આ કવિતા-જેવું-કંઈક લખ્યું હતું.  આજે એને છંદનાં કપડાં પહેરાવી લયમાં ઢાળીને એને તસ્બી પ્રકારની ગઝલનું રૂપ આપવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે… આશા છે કે તમને ગમશે.  આપના ગમા-અણગમાનાં નિખાલસ અભિપ્રાયો ખુલ્લા દિલે સ્વીકાર્ય છે.

( … ભરતી અડગ છે મારી ભીતર! ………….. 30 ઑગષ્ટ 2007)

*

એમ શેં કહી
દઉં કે શું ભર્યુ છે
મારી ભીતર ?!

*

શેં કહું, શું શું સભર છે મારી ભીતર ?
એક અજબ નોખું જગત છે મારી ભીતર.

એમ તો લાગે, સ્થગિત છું યુગયુગોથી…
પણ અજાણી એક સફર છે મારી ભીતર.

એટલે તો લાગ્યું નહીં બંધન કદીયે,
નાગપાશી એક સંબંધ છે મારી ભીતર.

થોડી અડબંગી ને નટખટ લાગણી છે,
ને ભર્યો વિવેક પણ છે મારી ભીતર.

જોઈ ગ્યા જે કૃષ્ણનાં મુખમાં યશોદા,
એ જ બસ બ્રહ્માંડ અકળ છે મારી ભીતર.

શેં કરે નિર્વસ્ત્ર કોઈ મુજ ઊર્મિને અહીં?!
દ્રૌપદીનાં ચીર અમર છે મારી ભીતર.

કોણ આવે શબ્દે શબ્દે ઝળહળીને ?
એમ તો ઘેરું તમસ છે મારી ભીતર ?!

કેમ રહી શકશે હવે કોરો સખા તું ?!
તું જ તો ખુદ તરબતર છે મારી ભીતર !

બહાર છો ને ઓટ ભાસે ઊર્મિઓની,
લ્યો જુઓ, ભરતી અડગ છે મારી ભીતર !

શેં કહું, શું શું સભર છે મારી ભીતર?
ઊર્મિનો સાગર સકળ છે મારી ભીતર !

-’ઊર્મિ’

છંદવિધાન: ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગાગા

જનાબ શ્રી આદિલ મંસૂરી સાહેબનાં એક અમર શેર પર લખેલી એક તઝમીન… શ્રી આદિલસાહેબને અંજલીરૂપે અર્પણ.

(હોવાનો ભણકાર કે ન હોવાની પાનખર ? નવેમ્બર 7, 2008)

શબ્દે શબ્દે અર્થનો વિસ્તાર વચ્ચે આવશે,
મૌનનાં પણ એક-બે ટહુકાર વચ્ચે આવશે,
આવશે, આ દિલનાં પણ ભણકાર વચ્ચે આવશે!
આ ગઝલનાં આયનાઘરમાં કદમ મૂકો અને *
ગુર્જરી સોળે સજી શણગાર વચ્ચે આવશે.

- ‘ઊર્મિ’

* આદિલસાહેબની આ આખી ગઝલ અહીં વાંચો…