ગુજરાતી ગઝલને પરંપરાની ચુંગલમાંથી છોડાવનાર અને એના મુખ્ય સ્તંભોમાંના એક આપણા વ્હાલા ગઝલકાર આદરણીય શ્રી આદિલ મન્સૂરી સાહેબનું અમેરિકામાં ન્યુજર્સી ખાતે ૭૨ વર્ષની વયે હૃદયરોગના હુમલાથી આજે સવારે હેકનસેક હોસ્પીટલમાં નિધન થયું છે… એમનાં જન્નતનસીન થવાથી આજે ગુજરાતી ગઝલ જાણે અનાથ થઈ ગઈ હોય એમ લાગે છે… ભગવાન એમનાં આત્માને શાંતિ બક્ષે અને એમનાં પરિવારને આ દુ:ખ સહન કરવાની શક્તિ આપે એવી પાર્થના…!

For local residents whom wants to attend the viewing, it is scheduled for tomorrow (Friday, November 7 2008) from 9AM to 12PM, at Masjid-Al-Islah (Mosque), 320 Fabry Terrace, Teaneck, NJ- 07666… click here for more info !!

(મારા કેમેરામાં કેદ એક આદિલ-સ્મિત… સપ્ટેમ્બર 2007)

ગુજરાતી સાહિત્ય જગતનાં કોઈપણ ગઝલકાર કે કવિ તરીકે મારી સૌ પ્રથમ મુલાકાત આદરણીય શ્રી આદિલભાઈ સાથે જ થઈ હતી. આદિલભાઈ સાથેની મારી પહેલી અવિસ્મરીણય મુલાકાત (સપ્ટેમ્બર 2007) હજીયે મને યાદ છે, જ્યારે એમણે માત્ર ‘ઊર્મિસાગર’ નામ સાંભળતા જ જાણે બહુ જૂની ઓળખાણ હોય એમ મને ઓળખી કાઢીને મને સુખદ આશ્ચર્ય આપ્યું હતું. એ પહેલાં એમનાં 71માં જન્મદિવસની પોસ્ટ નિમિત્તે માત્ર એકવાર એમની સાથે ઈમેલથી વાતચીત થઈ હતી. અને હવે તો છેલ્લી મુલાકાત પણ અવિસ્મરણીય બની રહેશે… 7મી સપ્ટેમ્બર 2008 નાં રોજ ગુજરાતી લિટરરી એકેડમી નાં છઠ્ઠા સંમેલન દરમ્યાન મારા પ્રેમપત્ર ગઝલનાં પઠન વખતે મને સૌથી વધુ દાદ અને પ્રોત્સાહન આપનાર સામે જ પ્રથમ ખુરશી પર બેઠેલા આદરણીય શ્રી આદિલભાઈ જ હતા… એમણે મારી ગઝલનાં ઘણા શેરોને ‘દોબારા… દોબારા’ કહીને મારી પાસે ફરી ફરી બોલાવ્યા હતા… એ સુખદ સ્મૃતિ મારા અંતરમાં કાયમ અકબંધ રહેશે. ત્યારે ક્યાં ખબર હતી કે એમનાં સાંનિધ્યની મારી એ આખરી મુલાકાત બની જશે?! તે દિવસે એમણે કરેલા ‘ગઝલગ્રાફ’ પુસ્તકનાં વિમોચન વખતે મારા વિડીઓ કેમેરામાં મેં કેદ કરેલી થોડી યાદગાર ક્ષણો... મારે માટે એમની આખરી સ્મૃતિ !

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=5tg_UDTWJDA[/youtube]

આદરણીય શ્રી આદિલ સાહેબને એમનાં જ આદિલીયત ભર્યા થોડા અશઆર દ્વારા ગઝલભરી શ્રધ્ધાંજલિ અર્પીએ…!

જી હા આદિલ તો તખલ્લુસ માત્ર છે,
નામ ધંધો ધર્મ ને જાતિ ગઝલ.

જેની સભાને ત્યાગીને તું નીકળી ગયો,
કાબાનાં બારણામાં એ કાફર તને મળે.

વતનની ધૂળથી માથું ભરી લઉં આદિલ,
અરે આ ધૂળ પછી ઉમ્રભર મળે ન મળે.

પરીચિતોને ધરાઈને જોઈ લેવા દો,
આ હસતા ચહેરા આ મીઠી નજર મળે ન મળે.

રડી લો સંબંધોને વિંટળાઈ અહીં,
અહીં કોઈને કોઈની કબર મળે ન મળે.

આખ્ખું યે બ્રહ્માંડ તો એની ઈચ્છાનું એક ટપકું છે,
થાય તને પણ જો ઈચ્છા તો ટપકાને ઓળંગી જા.

જ્યાં બીજું કોઈ નથી કોઈ નથી કોઈ નથી,
ત્યાં ન હોવાનાં સહજ અણસારમાંથી થા પ્રગટ.

બીજા બધાને ઉપરવાળો સાચવી લેશે,
બની શકે તો તમે એક જણને સાચવજો.

હું ઊંઘી જાઉં તો પાછો જગાડજો જલ્દી,
કહું છું ક્યારનો તમને જગાડી જી સાહેબ.

દિલમાં કોઈની યાદનાં પગલાં રહી ગયા
ઝાકળ ઉડી ગયું અને ડાઘાં રહી ગયા.

આભાર માનવો છે હવે દોસ્તો મળે તો
મારા પતનમાં એમનો સહકાર પણ હતો.

કાલે પાછા ચાલ્યા જઈશું, નક્કી કાલે પાછા,
કાલે કાલે કરતાં કરતાં જર્સીમાં વર્ષો કાઢ્યા.

રહી ગઈ યાદ અમથી ડાયરાની
કસુંબો એકલો ઘોળ્યા કરું છું.

ગમે ત્યારે એ ઉડી જાય આદિલ
જે પંખી એક પાંખાળું છે અંદર.

ફીણનાં ગોટેગોટા અશ્વનાં મોઢામાં
આગળ ઈચ્છાઓ છે, મૃત્યુ પાછળ છે.

સાથે જીવેલા વરસ ભૂલી ગયા
આંખ મીંચાઈ ને બસ ભૂલી ગયા.

શરીર છોડીને નીકળ બહાર પડછાયા
પડી ગઈ છે હવે તો સવાર પડછાયા.

તું તારા માટે અલગ સ્થાન રાખજે શોધી
અહીં અલગ છે બધાનાં મઝાર પડછાયા.

માટીનાં પિંડને મળ્યો આકાર
અંતે માટીમાં જઈ મરે માટી.

બીજા ઈલ્કાબો મળે કે ના મળે
એ તો ગુજરાતી ગઝલનો દાસ છે.

એ આવીને થીજી ગઈ આંખમાં
જીવનની કે મૃત્યુની પળ તો જુઓ.

હતો કાલ સુધી જે માથા પર
એ સૂરજને ચરણોમાં ઢળતો જુઓ.

તું બેઠો બેઠો જન્મનાં વર્ષો ગણ્યા કરે,
ને મૃત્યુ તારા નામની ચાદર વણ્યા કરે.

આદિલને એક હૂંફ રહી આખી જિંદગી
ભીતર ગઝલનું રાતદિવસ તાપણું હતું.

આપ તો શબ્દાતીત થઈને પાછા ક્યાં સંતાઈ ગયા
એની ગુજરાતી ગઝલોમાં આદિલ ક્યારનો શોધે છે.

જ્યારે કવિતા લખવાનું ઈશ્વરને મન થયું,
ત્યારે હું એના કાવ્યનાં અક્ષર બની ગયો.

લો માર્ગદર્શક થઈ ગયા
રસ્તો ભૂલેલા માણસો.

નિરાંત એવી અનુભવું છું ગઝલનાં ઘરમાં,
કે શ્વાસ મુક્તિનાં લઈ શકું છું ગઝલનાં ઘરમાં.

હવે એનો અફસોસ ન કર આદિલ
થવાનું હતું તે ખચિત થઈ ગયું.

આદિલને મળવું હો તો મુશ્કિલ નથી કે એ
જર્સીમાં જો ન હોય તો સરખેજ હોય છે.

ક્યારે પાકશે આદિલ કોઈ ન જાણે એ
માણસ તો બિન મોસમનું કાચું ફળ છે.

દુ:ખ પડે છે તેનો આદિલ ગમ ન કર,
ભાગ્યમાં જે હોય છે તે થાય છે.

હવાનું હલેસું સ્થગિત થઈ ગયું
ને બ્રહ્માંડ આખું વ્યથિત થઈ ગયું.

ગયાં નીર આંખોનાં ઠલવાઈ સૌ
ને હલબલતું હૈયું દ્રવિત થઈ ગયું.

તમામ ઉમ્ર મને જિંદગીએ લૂંટયો છે,
મરણના હાથમાં પહોંચી હવે સુરક્ષિત છું.

અને છેલ્લે…

એકડો ઘૂંટવાનું છોડી દે,
ચાલ આ શૂન્યમાં ભળી જઈએ.

અને આમ ગઝલને ઘૂંટતા ઘૂંટતા શૂન્યતામાં જઈને ભળી ગયેલા શ્રી આદિલસાહેબને સો સો સલામની સાથે પ્રેમભરી શ્રદ્ધાંજલિ…!!