આજે મારા વ્હાલા વિશાલના જન્મદિવસ પર સાંભળીએ આ મઝાનું બાળગીત..!
Happy Birthday Vishal… Wish you a lot of fun today and always..!! … હેપ્પી બર્થ ડે બેટા!
(આ અમારો બચૂડો…. )
સ્વર : રૂપાંગ ખાનસાહેબ અને સાથીઓ
Music Arranger & Recording : મેહુલ સુરતી
Album : હસતા રમતા
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
આ અમારો બચૂડો અંગ્રેજી ભણવા જાય
કહે કદી એ હાય… Hi.., કદી કહે ગુડબાય.. Bye
કોની આગળ જઈને કહીએ અંગ્રેજીની લ્હાય
પોએટ્રી તો પટ પટ બોલે, દાદી નો દેસી ક્હાન
સ્વાન કહે તું હંસને, દાદી સમજે શ્વાન
દ્હાડે દ્હાડે ત્રીજી પેઢી દૂર જતી દેખાય
કોની આગળ જઈને કહીએ અંગ્રેજીની લ્હાય
મેઘધનુષી ગુર્જરભાષા કેટલા એના રંગ
દાદીમાની કહેવત સુણી દુનિયા આખી દંગ
પણ અંગ્રેજીથી રંગી દીધું તેં તો આખું સ્કાય
કોની આગળ જઈને કહીએ અંગ્રેજીની લ્હાય
તુ અંગ્રેજી બોલે ત્યારે દાદાજી પણ ઝૂલે
કેમ કરી ચાલે રે બચૂડા ગુજરાતી જો ભૂલે
ભલે હોઠે English હૈયે ગુજરાતી સચવાય
કોની આગળ જઈને કહીએ અંગ્રેજીની લ્હાય
આજે grand finale માં કંઈક વધુ સ્પેશ્યલ… આજનું ગઝલપઠન તમને માત્ર સાંભળવા જ નહીં પરંતુ જોવા પણ મળશે… દ્રશ્ય અને શ્રાવ્ય, બંને ! વિવેક થોડા સમય પહેલાં જ અમેરિકાનાં પ્રવાસે આવ્યો હતો જેની આપ સૌને જાણ હશે જ. અમેરિકામાં એના ઘણા કાર્યક્રમો પણ યોજાયા હતા. ન્યુ જર્સીનાં એનાં GLA દ્વારા યોજાયેલા ‘શબ્દને સથવારે‘ કાર્યક્રમ દરમ્યાન લીધેલી વિડીયો ક્લિપમાંથી આજે એક ગઝલ પ્રસ્તુત છે, ખાસ આપ સૌ માટે.
બધાના તારા વિશેના ખયાલ નોખા છે.
જવાબ નોખા છે સહુના, સવાલ નોખા છે.
આ દર્દની પળેપળના દલાલ નોખા છે,
અમારા ગીત-ગઝલના કમાલ નોખા છે.
તમે પકડવા જશો કાનથી તો નહીં પકડાય,
અમારા દર્દ તણા સૂર-તાલ નોખા છે.
ખરે છે આંખથી સૌની એ આંસુ છે સરખાં,
પરંતુ હાથમાં સૌના રૂમાલ નોખા છે.
બધા ગતાનુગતિક ચિત્તવૃત્તિના છે શિકાર,
ઉપર-ઉપરથી ફકત હાલચાલ નોખા છે.
બધું જ ભ્રમ છે હું જાણું છું પણ મનાતું નથી,
આ ચંદ શ્વાસના ધાંધલ-ધમાલ નોખા છે.
રદીફ, કાફિયા ને છંદ સહુને હાંસિલ છે,
કલમ-કલમમાં પરંતુ કમાલ નોખા છે.
-વિવેક મનહર ટેલર
(૧૧-૦૯-૨૦૧૦)
બધું જ ભ્રમ છે એની બધાને ખબર હોવા છતાં આજીવન ધાંધલ-ધમાલ કર્યે રાખવા એ પણ જીવનની એક આગવી મજા જ છે ને…!
*
આમ તો કાવ્યપઠન સપ્તાહ આજે વિરામ લે છે… (વિરામ જ હોં!) પરંતુ થોડા થોડા દિવસે જરૂરથી આમ જ મળતા રહીશું.
આજે સાંભળીએ, હૈયા સોંસરવું ઊતરી જતું એષાનું એક ખૂબ જ લોકપ્રિય અછાંદસ… એનાં જ ગળચટ્ટા અવાજમાં.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
દીકરીને અગ્નિદાહ આપ્યો,
તે પહેલા ઈશ્વરને
બે હાથ જોડીને કહ્યું હતું,
સાસરે વળાવતો હોઉં એવી જ રીતે
મારી દીકરીને વિદાય કરું છું,
ધ્યાન રાખીશને એનું?
અને પછી મારામાં અગ્નિદાહ દેવાની તાકત આવી,
લાગ્યું કે ઈશ્વરે વેવાઈપણું સ્વીકારી લીધું…!
એને અગ્નિદાહ આપીને પાછો ફર્યો ત્યારે પત્નીએ
આંગણામાં પાણી મૂક્યું હતું…
નાહી નાખવાનું હવે દીકરીનાં નામનું…!
દીકરી વિનાનું ઘર આજે દસ દિવસનું થયું…
પત્નીની વારેવારે ભરાઈ આવતી આંખો
દીકરીના ડ્રેસિંગટેબલ અને છેલ્લાં દસ દિવસથી
એકદમ વ્યવસ્થિત રહેલાં એનાં વોર્ડરોબ પર ફરી વળે છે…
હું પણ ત્યાં જોઉં છું ને એક
નિસાસો નંખાય જાય છે…
ઈશ્વર, દીકરી સોંપતા પહેલાં તારા વિશે
તપાસ કરાવવાની જરુર હતી,
કન્યાપક્ષના રિવાજોને તારે માન આપવું જોઈએ,
દસ દિવસ થઈ ગયાં…
અને અમારે ત્યાં પગફેરાનો રિવાજ છે…!!!
આજે સાંભળીએ ર.પા.નાં એક ગીતનું પઠન, એમનાં અવાજમાં એક વિશિષ્ટ લહેકા સાથે…
(હરી પર અમથું અમથું હેત… ફોટોઃ વેબ પરથી)
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
હરી પર અમથું અમથું હેત,
હું અંગુઠા જેવડી ને મારી વ્હાલપ બબ્બે વેંત.
અમથી અમથી પૂજા કરું ને અમથા રાખુ વ્રત,
અમથી અમથી મંગળ ગાઉં, લખુ અમસ્તો ખત;
અંગે અંગે અમથી અમથી અગન લપેટો લેપ,
હરી પર અમથું અમથું હેત.
‘અમથું અમથું બધુ થતું તે તને ગમે કે નઈં?’
એમ હરીએ પૂછ્યું ત્યારે બહુ વિમાસણ થઈ;
કોઈ બીજુ પૂછત તો એને ઝટપટ ના કહી દેત,
હરી પર અમથું અમથું હેત.
- રમેશ પારેખ
અમથું અમથું જ ગમી જાય એવું હરિગીત… અને હરિ પર નિષ્કારણ અમથું અમથું હેત હોય એ જ પ્રેમ અને ભક્તિ સાચી ને !
આજે મુકુલભાઈની એક ગઝલનું પઠન માણીએ… મુકુલભાઈનું નામ આવે એટલે લાગણીથી લથબથ મને ખૂબ્બ જ ગમતી એવી એમની બે ગઝલો તરત જ યાદ આવી જાય; એક તો લોકપ્રિય ગઝલ ‘સજનવા’ અને બીજી ‘ચૂમી છે તને’. ઊર્મિસાગર.કૉમની ત્રીજી વર્ષગાંઠ પર ‘ચૂમી છે તને’ ગઝલનું પઠન મુકુલભાઈએ ખાસ મોકલાવ્યું હતું અને લયસ્તરોની ચોથી વર્ષગાંઠ વખતે આ સજનવા-ગઝલનું. આજે એ જ મજેદાર પઠન અને મારી પ્રિય સજનવા-ગઝલ આજે અહીં ફરી માણીએ…!
મુકુલભાઈને આ ગઝલનું પઠન કરી આપવાની જ્યારે મેં ફરમાઈશ કરેલી ત્યારે મેં એમને બે સવાલો પણ પૂછાવ્યા હતા: ૧) તમે આ ગઝલ આટલી દીર્ઘ કેમ લખી? ૨) આ ગઝલ લખવા પાછળ શું અને કોની પ્રેરણા હતી ? …તો ‘સજનવા’નાં થોડા શેરનાં પઠનની સાથે મુકુલભાઈએ મારા સવાલોનાં જવાબો પણ મોકલાવ્યા હતા, પણ એ હું તમને નહીં કહું… એ તો તમારે જાતે જ સાંભળવાં પડશે ! :) હવે ‘સજનવા’નું વધુ વિશ્લેષણ કર્યા વગર મુકુલભાઈનાં મજેદાર જવાબો અને એમણે પસંદ કરેલા ‘સજનવા’નાં થોડા શેરોને આપણે સાંભળીએ, માણીએ અને મમળાવીએ…
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
આજથી પત્રોને બદલે લખજે નક્ષત્રો સજનવા
ખાલી હો તો પાછી તારી ઓઢણી લઈ લે સજનવા
ને હાથ સાથે હો તો કિંમત સો ગણી લઈ લે સજનવા
બે અમારા દૃ્ગ સજનવા, બે તમારા દૃગ સજનવા
વચ્ચેથી ગાયબ પછી બાકીનું આખુ જગ સજનવા
ક્યાં તો પીઝાનાં મિનારાને હવે પાડો સજનવા
નહીં તો મારી જેમ એને ઢળતા શિખવાડો સજનવા
સૂર્ય સામે એક આછું સ્મિત કર એવું સજનવા
થઈ પડે મુશ્કેલ એને ત્યાં ટકી રહેવુ સજનવા
ટેરવાં માગે છે તમને આટલું પૂછવા સજનવા
આંસુઓ સાથે અવાજો કઈ રીતે લૂછવા સજનવા
- મુકુલ ચોક્સી
મુકુલભાઈની વાત સાવ સાચી છે. ‘સજનવા’ કે પ્રેમની અનુભૂતિ વિશે તો જેટલું લખો એટલું ઓછું જ પડે. એના વિશે આપણે જો કશુંક લખવા બેસીએ ત્યારે શેરોની સંખ્યા કે લીટીઓ નહીં ગણાય, નોટબુકનાં પાના પણ નહીં ગણાય અને આપણી લખવાની આધુનિક શૈલીને ધ્યાનમાં રાખીને કહું, તો એ લખવામાં તો કમ્પયુટરની કેટલી યાદદાસ્ત (RAM) વપરાય છે એ પણ નહીં ગણાય ! પ્રેમની અનુભૂતિ એ એક એવો અહેસાસ છે કે જેને માત્ર અને માત્ર અનુભવાય જ છે, જે શબ્દોથી ઘણી ઉપરની વાત છે… કાવ્ય લખવાની પ્રક્રિયા એટલે કે એ અનુભૂતિનાં એકાદ અંશને ફ્રેમમાં જડવાની કોશિશ માત્ર… જે કાયમ અધૂરી જ લાગ્યા કરે. અને કોઈ કવિતાની ફ્રેમમાં જડ્યાં પછી પણ હંમેશા એમ જ થતું રહે કે હજી આનાથી પણ વધુ સુંદર ફ્રેમ બની શકત. કદાચ આ ‘અધૂરપ’માં જ એની પૂર્ણતા છે.
‘સજનવા’ એ મુકુલભાઈનું દીર્ઘ-કાવ્ય છે, દીર્ઘ-ગઝલ છે. મુકુલભાઈના મૂળ સજનવામાં 126 શેર છે અને બધા જ એક-એકથી ચડિયાતા છે. જાણીતા વાર્તાકાર ડૉ. શરદ ઠાકર સજનવાના શેરો ઉપર એક આખો વાર્તાસંગ્રહ લખી રહ્યા છે/હતા… (જેના પૂરા થવા વિશે કોઈને જાણ હોય તો જણાવશો !) ‘સજનવા’ આમ તો એ મત્લા-ગઝલ છે, પણ ‘સજનવા’ રદીફ કોઈ ધ્રુવપંક્તિ જેવો લાગતો હોઈ આ ગઝલ જાણે ગીતની જેમ પણ મ્હોરી ઊઠે છે. ગાલગાગાનાં ચાર આવર્તનોવાળી આ ગઝલનાં દરેક શેરનાં અલગ-અલગ કાફિયાને લીધે એને આઝાદ-કાફિયા ગઝલ પણ કહી શકાય…
આ બ્લોગ પર અન્ય કવિઓની જે રચનાઓ પોસ્ટ કરી છે, એને લીધે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને લાગે અને મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને સત્વરે અહીંથી દૂર કરીશ. પણ મને આશા અને શ્રદ્ધા છે કે સૌ સર્જકો અને પ્રકાશકો તેમ જ તેમના વારસદારો ગુજરાતી ભાષાના પનોતા સંતાનોને માટે વિશ્વ-ગુર્જરી સમાજમાં સભાનતા કેળવવાના આ નિસ્વાર્થ પ્રયત્નોને હૃદયપૂર્વક ટેકો આપશે અને બીરદાવશે.
۞ Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes.
The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest in gujarati literature/sahitya without any intention of direct or indirect commercial gain.
પ્રેમની અનુભૂતિ એ એક એવો અહેસાસ છે કે જેને માત્ર અને માત્ર અનુભવાય જ છે, જે શબ્દોથી ઘણી ઉપરની વાત છે… કાવ્ય લખવાની પ્રક્રિયા એટલે કે એ અનુભૂતિનાં એકાદ અંશને ફ્રેમમાં જડવાની કોશિશ માત્ર… જે કાયમ અધૂરી જ લાગ્યા કરે. અને કોઈ કવિતાની ફ્રેમમાં જડ્યાં પછી પણ હંમેશા એમ જ થતું રહે કે હજી આનાથી પણ વધુ સુંદર ફ્રેમ બની શકત. કદાચ આ ‘અધૂરપ’માં જ એની પૂર્ણતા છે.
